فال نيك مىگيرند و اگر به جانب چپ بپرد آن را به فال بد مىگيرند و عمل انسان از جهت اثرى كه در سعادت و حسن عاقبت يا به عكس در شقاوت و سوء عاقبت او دارد ، طائر ناميده شده ، لذا مىفرمايد : خواست خدا بر اين مطلب استوار است كه آنچه موجب سعادت و شقاوت آدمى است همواره ملازم و همراه او باشد ( همچون طوقى در گردن ) زيرا گردن تنها عضويست كه هرگز از انسان جدا نمىشود و جدايى آن ملازم موت اوست ، و اين سرنوشت همان عمل آدميست ، ( لَيْسَ لِلْإِنْسانِ إِلَّا ما سَعى وَ أَنَّ سَعْيَهُ سَوْفَ يُرى ) « 1 » ، ( براى انسان جز كردهء او چيزى نيست و به زودى اعمال خود را مىبيند ) . پس هر كس جز عملش سرمايهء ديگرى ندارد ، و سرانجام طاعت و عمل نيك به بهشت و سرانجام گناه و معصيت به آتش جهنم مىانجامد ، و آنگاه در آخرت كتابى براى انسان بيرون كشيده مىشود كه اولا : كتاب حقايق اعمال خود اوست ، و ثانيا : كوچكترين عمل او را از قلم نيانداخته است ، ثالثا : هيچ ابهامى در آن نيست و جاى هيچ عذرى را باقى نمىگذارد و كاملا براى انسان گشوده و آشكار است . و اين كتاب در بردارنده حقايق اعمال و نتايج خير و شرّ آنهاست ، ( نه اينكه مانند كتابهاى معمولى باشد ) ، لذا كتاب و طائر هر دو همان اعمال آدميست . در آيات ديگر مىفرمايد : ( ما لِهذَا الْكِتابِ لا يُغادِرُ صَغِيرَةً وَ لا كَبِيرَةً إِلَّا أَحْصاها ) « 2 » ، ( اين چه كتابيست كه هيچ كوچك و بزرگى نيست جز آنكه آن را شمارش نموده ) ، بنابراين از آنجا كه هيچ دليلى محكمتر از مشاهده به عين نيست با مشاهده اين كتاب كه شامل حقايق اعمال است در قيامت هيچ عذرى براى بشر باقى نمىماند . ( 14 ) ( اقْرَأْ كِتابَكَ كَفى بِنَفْسِكَ الْيَوْمَ عَلَيْكَ حَسِيباً ) : ( و به او گفته شود ، بخوان نامه‌ات را كه تو خود براى رسيدگى و محاسبهء اعمال خويش كفايت مىكنى ) ، اين آيه دلالت مىكند كه حجّت كتاب عمل ، حجّتى قاطع است كه هيچ خواننده‌اى در آن ترديد نمىكند هر چند كه خود شخص گنه كار باشد ، چون خود عمل را به عينه مشاهده مىكند

--> ( 1 ) . سورهء نجم ، آيهء 41 ، ( مصداق عام اين آيه در رابطه با آخرت است ) . ( 2 ) . سورهء كهف ، آيهء 49 .